Bevoegdheden Energie in België

15.07.2016

Elektriciteit en aardgas leggen een gans parcours af vooraleer deze bij u thuis of in uw bedrijf geleverd worden. Na productie (opwekken van energie) wordt energie vervoerd (transmissie/transport), en verdeeld door de distributienetbeheerder. Zowel de gewesten als de federale overheid zijn bevoegd voor de belgische elektriciteits-en aardgasmarkt. Wie is voor wat bevoegd? Een overzicht.

Energie Overzicht

 

Al in 1988 werd de bevoegdheid voor het Energiebeleid in België deels overgeheveld naar de gewesten.

Kortweg kan gesteld worden dat sinds dan de Gewesten de bevoegdheid kregen over de distributie van elektriciteit en gas. De productie en transmissie bleef een Federale bevoegdheid.

Op vandaag (juli 2016) zijn onderstaande ministers bevoegd voor Energie:

Niveau

Minister

Partij

Bevoegdheden

Federaal

Marie Christine Marghem

MR

Minister van Financiën, Begroting en Energie

Brussel

Céline Fremault

CDH

Minister van Huisvesting, Levenskwaliteit, Leefmilieu en Energie

Vlaanderen

Bart Tommelein

Open VLD

Minister van Financiën, Begroting en Energie

Wallonië

Paul Furlan

PS

Minister van Lokale Besturen, Steden, Huisvesting en Energie

 

Gewestelijke bevoegdheden

De distributie is in handen van de gemeenten. Voor de organisatie hiervan richten zij zich in als intercommunales die op hun beurt ondergebracht zijn bij een distributienetbeheerder.

In Vlaanderen zijn er op vandaag nog twee netbeheerders: Eandis en Infrax. Brussel creëerde met Sibelga 1 netbeheerder. In Wallonië is het beheer iets meer versnipperd en heeft men met AIESH, Ores, PBE (Infrax), Régie de Wavre en Resa vijf netbeheerders.
De distributienetbeheerder verdeelt zowel elektriciteit als gas.

Hoewel de distributie een gewestelijke bevoegdheid is, werden hun tarieven bepaald door de Federale overheid. Sinds de zesde staatshervorming (1 juli 2014) werd deze bevoegdheid echter overgeheveld naar de verschillende Gewesten. Concreet worden deze bepaald door de verschillende regulatoren: VREG (Vlaanderen), CWAPE (Wallonië) en Brugel (Brussel).

Naast de distributie zijn de Gewesten ook verantwoordelijk voor het rationeel energieverbruik, de warmtenetten en hernieuwbare energie.

  • Het rationeel energieverbruik wordt aangemoedigd door onder meer goedkope energieleningen en premies (via de netbeheerder) maar wordt ook opgelegd door te werken met het E-peil voor nieuwbouw en renovatie.
  • Een warmtenet gebruikt de restwarmte van bv. een verbrandingsoven om water op te warmen. Dit wordt dan gebruikt voor verwarming en warm water voor een groep woningen en/of bedrijven in de buurt. Dit concept staat op vandaag nog in zijn kinderschoenen. Via pilootprojecten trachten de intercommunales (en netbeheerder) dit verder uit te bouwen.
  • De bevoegdheid hernieuwbare energie is het belangrijkste domein waarop de Gewesten een impact hebben. Gezien de eisen die vanuit Europa worden opgelegd is er nog heel wat groei nodig in dit domein. Hernieuwbare energie omvat onder meer zonnepanelen, windmolens en warmtekrachtkoppelingen.

 

Federale bevoegdheden

De Federale overheid is bevoegd voor de productie en transmissie van energie. De CREG treedt op als regulator.

  • Transmissie

Elia beheert het hoogspanningsnet en zorgt voor het transport van de productie-eenheden naar de distributienetbeheerders en grote industriële afnemers.

Het vervoer van aardgas is in handen van Fluxys. Fluxys transporteert het gas naar de distributienetbeheerders, elektriciteitscentrales en grote industriële afnemers.

  • Productie

De Federale overheid is bevoegd voor de grote infrastructuren voor stockering en productie van energie. De kerncentrales vallen dus onder de bevoegdheid van de Federale overheid. Zij zijn daarom ook verantwoordelijk voor de kernbrandstofcyclus (opwekking en verwerking van kernergie).

In navolging van de productie-bevoegdheid is de Federale overheid daarom ook verantwoordelijk voor de energiebevoorrading. Zij dient deze te bestuderen en in te grijpen waar nodig. Praktische uitwerkingen hiervan zijn onder andere de strategische reserve (productie-installaties die opstartklaar gehouden worden) en het afschakelplan.

Overleg

Iedere regering (federaal of gewestelijk) kan een overleg vragen met alle andere regeringen. Concreet werd hiervoor de overleggroep ENOVER opgericht.

ENOVER organiseert maandelijks een overleg tussen de Staat en de Gewesten. Werkgroepen doen de voorbereidingen van deze vergaderingen. Zo kan er op een vlottere manier beslissingen genomen worden.

Overleg is cruciaal op het vlak van productie. Het toewijzen van de hernieuwbare energie aan de Gewesten vraagt een coherent beleid om de productie-capaciteit in België te garanderen.

 

Bronnen:
http://www.vreg.be/nl/bevoegdheidsverdeling
http://www.vreg.be/nl/wie-doet-wat-op-de-energiemarkt