De elektriciteitsmarkt ondergaat een duidelijke verschuiving: prijsschommelingen worden groter en extremen komen steeds vaker voor. Waar spotprijzen vroeger relatief voorspelbaar bleven, zien we vandaag een evolutie naar een veel dynamischer en grilliger patroon.
In het jaar 2026 zijn tot en met 24 juni 873 negatieve kwartieren geteld. Het grote aantal negatieve prijzen is een trend die zich voortzet vanuit de vorige jaren. In 2025 werden in totaal 519 negatieve uren geteld. Belangrijk om op te merken is dat de spotmarkt in 2026 overgeschakeld is naar kwartierprijzen.
Negatieve prijzen ontstaan wanneer het aanbod aan elektriciteit groter is dan de vraag. De snelle groei van hernieuwbare energie, en in het bijzonder zonne-energie, speelt hierin een centrale rol. Op zonnige dagen wordt er massaal geproduceerd, vaak meer dan wat er op dat moment verbruikt kan worden. Waar zonnepanelen vroeger vooral een financieel voordeel opleverden, zien we dat momenten van hoge PV-productie steeds vaker samenvallen met zeer lage of zelfs negatieve prijzen. Dit is mee het gevolg van beleidskeuzes uit het verleden: via ondersteuningsmechanismen zoals groenestroomcertificaten werden bedrijven en particulieren aangemoedigd om meer capaciteit te installeren dan hun eigen verbruik vereiste.
Die evolutie moet wel in perspectief geplaatst worden. België had lange tijd een reële nood aan bijkomende hernieuwbare productie. Die investeringen hebben geholpen om de elektriciteitsprijzen te drukken en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en nucleaire energie te verminderen, wat vooral in periodes van geopolitieke onzekerheid een groot voordeel is gebleken.
Toch leidt diezelfde groei vandaag tot een ander soort uitdaging. In de winter, wanneer de productie van zonne-energie beperkt is, blijken negatieve prijzen zeldzaam en liggen de prijzen gemiddeld hoger. Vanaf de lente wordt de kloof tussen periodes van overvloedige productie en momenten van schaarste echter steeds duidelijker. Dat vertaalt zich niet alleen in negatieve prijzen, maar vooral in een grotere spreiding van de prijzen en hogere volatiliteit.
Alle marktprijzen zijn te volgen op onze Insightspagina: https://www.elexys.be/insights
Die toenemende extremen worden in 2026 bijzonder zichtbaar. Tijdens de hittegolf in juni bleef de prijs, ondanks sterke zoninstraling, meestal positief door een uitzonderlijk hoge vraag naar elektriciteit voor koeling. Dat leidde zelfs tot een recordprijs van 1.038,25 €/MWh op 24 juni om 20.45h. Aan de andere kant werd op 1 mei om 13.30h een historisch dieptepunt bereikt met -499,29 €/MWh.
De elektriciteitsmarkt evolueert daarmee naar een systeem waarin niet alleen het volume aan hernieuwbare energie bepalend is, maar vooral de mate waarin vraag en aanbod op elkaar afgestemd zijn. De klassieke logica, waarbij productie zich aanpast aan het verbruik, maakt steeds meer plaats voor het omgekeerde: het verbruik zal zich moeten aanpassen aan de beschikbaarheid van energie.
Om deze volatiliteit te beheersen, wordt flexibiliteit cruciaal. Overschotten moeten beter worden opgeslagen en verbruik moet verschoven kunnen worden naar momenten van lage prijzen. Zonder die aanpassingen zal de kloof tussen negatieve en zeer hoge prijzen verder toenemen. De cijfers van 2026 maken duidelijk dat de energietransitie niet alleen een kwestie is van meer hernieuwbare productie, maar ook van slimmer omgaan met wanneer en hoe die energie wordt gebruikt.
Ook bij Elexys evolueren we mee. We breiden onze dienstverlening uit met slimme sturing van energie-assets, in samenwerking met het Gentse technologiebedrijf Companion Energy. Met deze nieuwe service kunnen klanten hun installaties voortaan eenvoudig, transparant en kostenbesparend laten aansturen.
